Dobre buty na szlak powinny chronić przed wilgocią, trzymać stopę na kamieniach i nie męczyć nóg po kilku godzinach marszu. W tym materiale przyglądam się modelowi Salomon X Ultra 5 Mid GTX, jego konstrukcji, wadom, dopasowaniu oraz temu, czy sprawdzi się na polskich szlakach i podczas całodniowych wędrówek.
Lekkie buty na całodniowe trasy w zmiennym terenie
- Przeznaczenie: całodniowe wędrówki, teren mieszany, skalisty i techniczny.
- Ochrona: membrana GORE-TEX, podwyższona cholewka i wysoka ochrona stopy.
- Stabilność: system advancedCHASSIS pomaga kontrolować stopę na nierównościach.
- Masa: około 440 g na but w wersji męskiej i około 390 g w damskiej.
- Cena katalogowa: około 779 zł za wariant męski i 769 zł za damski, choć promocje często zmieniają tę kwotę.
Co oferuje Salomon X Ultra 5 Mid GORE-TEX
To buty trekkingowe o średniej wysokości cholewki, zaprojektowane z myślą o całodniowych wycieczkach. Nie są ciężkimi butami wysokogórskimi, ale oferują wyraźnie więcej ochrony i stabilności niż niskie buty trailowe. W mojej ocenie właśnie ten kompromis jest ich największą zaletą.
Producent podaje masę 440 g na but w wersji męskiej oraz około 390 g w wersji damskiej. To nadal rozsądny wynik jak na obuwie z membraną, wzmocnioną cholewką i konstrukcją stabilizującą stopę. Różnicę czuć szczególnie podczas długiego podejścia, gdy każdy dodatkowy gram zaczyna mieć znaczenie.
| Element | Specyfikacja | Co oznacza w praktyce |
|---|---|---|
| Membrana | GORE-TEX | Ochrona przed deszczem i mokrą trawą przy prawidłowym użytkowaniu |
| Podeszwa | Contagrip | Przyczepność na kamieniach, ziemi i mieszanym podłożu |
| Stabilizacja | advancedCHASSIS | Lepsza kontrola stopy na trawersach i nierównościach |
| Drop | 11 mm | Wyższa pięta, wygodna dla osób przyzwyczajonych do klasycznych butów trekkingowych |
| Wysokość podeszwy | 22 mm przód, 33 mm pięta | Amortyzacja i ochrona przed twardym podłożem |
| Szerokość | Standardowa | Najlepsze dopasowanie do stopy regularnej, niekoniecznie szerokiej |
Cholewka wykorzystuje materiał Matryx oraz elementy skóry pokrytej poliuretanem i tkaniny. Konstrukcja jest odporna na otarcia, ale nie tak sztywna jak w klasycznych butach z grubą skórzaną cholewką. Ja odbieram to jako świadomy wybór pod kątem swobody ruchu, a nie próbę stworzenia obuwia do najcięższych warunków.
Na jakich szlakach te buty mają najwięcej sensu
X Ultra 5 Mid GORE-TEX najlepiej pasują do tras, na których występują jednocześnie kamienie, błoto, korzenie i dłuższe odcinki twardej nawierzchni. Sprawdzą się na wielu szlakach w Beskidach, Bieszczadach, Karkonoszach czy na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Podeszwa daje poczucie pewności, ale nie zmienia tych butów w sprzęt alpinistyczny.
Na podejściach doceniam połączenie umiarkowanej masy i stabilnej platformy. Na zejściach ważniejszy staje się advancedCHASSIS, który ogranicza boczne uciekanie stopy. To szczególnie przydatne na mokrych korzeniach, luźnych kamieniach i pochyłych fragmentach szlaku.
GORE-TEX pomaga, ale nie rozwiązuje każdego problemu
Membrana chroni przed deszczem, rosą i krótkim przejściem przez mokry teren. Nie oznacza jednak, że but można zanurzyć w wodzie bez konsekwencji. Jeśli woda wleje się górą cholewki albo but przemoknie po wielogodzinnym marszu w ulewie, wysuszenie go może zająć wiele godzin.
Trzeba też liczyć się z kompromisem. Membranowe buty są mniej przewiewne niż wersje bez GORE-TEX, więc latem, przy wysokiej temperaturze, stopa może szybciej się pocić. Na chłodną wiosnę, jesień i deszczowe wyjazdy wybieram wariant GTX bez większych wątpliwości. Na suche, upalne trasy rozważyłbym lżejszy model bez membrany.
Czego nie oczekiwać zimą
To nie są buty zimowe z ociepleniem. Na ubitym śniegu mogą być użyteczne, ale przy mrozie, głębokim śniegu i długim postoju stopa będzie potrzebowała dodatkowej ochrony. Do zimowych wyjść w wyższe partie gór lepiej wybrać obuwie cieplejsze i przystosowane do współpracy z rakami, jeśli trasa tego wymaga.
Komfort i dopasowanie decydują o udanym zakupie
Standardowa szerokość sprawia, że model powinien odpowiadać osobom ze stopą regularną lub lekko węższą. Przy szerokiej stopie warto koniecznie przymierzyć but przed zakupem, zwłaszcza w okolicy palców. Zbyt ciasna cholewka będzie przeszkadzać bardziej niż niewielki luz, ponieważ stopa puchnie podczas wielogodzinnego marszu.
Ja przymierzam buty trekkingowe w skarpetach, których rzeczywiście używam na szlaku, najlepiej pod koniec dnia. Wtedy stopa jest nieco większa, a test lepiej przypomina warunki z prawdziwej wycieczki. Z przodu powinno zostać około 8-12 mm zapasu, żeby palce nie uderzały w czubek podczas schodzenia.
- Przejdź w butach kilka minut po sklepie i sprawdź, czy pięta nie unosi się nadmiernie.
- Zawiąż sznurówki mocniej przy kostce, ale nie zaciskaj ich tak, by drętwiały palce.
- Przetestuj zejście po pochyłej rampie lub schodach.
- Nie oceniaj dopasowania wyłącznie po pierwszym wrażeniu miękkości.
Średnia wysokość cholewki daje dodatkowe wsparcie wokół kostki, ale nie zastępuje prawidłowej techniki marszu. Jeśli ktoś ma silną skłonność do skręcania stawu, powinien potraktować te buty jako element ochrony, a nie gwarancję bezpieczeństwa. Największą różnicę nadal robi rozsądny wybór trasy i tempo.
Mocne strony i ograniczenia przed zakupem
Największym atutem tego modelu jest połączenie stabilności, przyczepności i umiarkowanej masy. Buty nie są ociężałe, ale dają więcej ochrony niż niskie obuwie podejściowe. Dobrze wpisują się w potrzeby osoby, która chodzi po różnych szlakach i nie chce kupować osobnej pary na każdą porę roku.
| Największe zalety | Możliwe ograniczenia |
|---|---|
| Membrana GORE-TEX chroniąca przed wilgocią | Mniejsza przewiewność w upalne dni |
| Dobra stabilizacja na nierównym terenie | Standardowa szerokość może nie pasować szerokiej stopie |
| Przyczepna podeszwa Contagrip | To nie jest obuwie na trudną zimę ani wspinaczkę |
| Niższa masa niż w ciężkich butach trekkingowych | Cena katalogowa przekracza 750 zł |
| Uniwersalne zastosowanie na całodniowych trasach | Na asfalt i codzienne chodzenie mogą być przesadnie techniczne |
W cenie około 769-779 zł oczekiwałbym trwałości na kilka sezonów, ale jej długość zależy od podłoża, masy użytkownika i pielęgnacji. Codzienne chodzenie po asfalcie szybciej zużyje bieżnik niż wędrówki po leśnych ścieżkach. Promocyjna cena w okolicach 550-650 zł wygląda dla mnie znacznie atrakcyjniej, o ile rozmiar i sposób zwrotu są pewne.
Do lekkich spacerów po dolinach wystarczą tańsze buty, a do wielodniowej wyprawy z ciężkim plecakiem niektórzy będą woleli sztywniejszą konstrukcję. Ten model celuje w środek. Najlepiej wypada wtedy, gdy chodzimy szybko, pokonujemy zmienny teren i cenimy ruchomość bardziej niż pancerną ochronę.
Jak przygotować je do długiego marszu
Nie zabierałbym nowych butów od razu na wielodniowy trekking. Najpierw zrobiłbym kilka krótkich przejść po 5-10 km, sprawdzając piętę, podbicie i przestrzeń przed palcami. Jeśli pojawia się ucisk już na krótkiej trasie, dłuższe chodzenie raczej go nie naprawi.
Przy kompletowaniu sprzętu dobrze dopasować do nich skarpety trekkingowe, które odprowadzają wilgoć i nie mają grubych szwów w miejscach narażonych na otarcia. Przyda się także lista rzeczy w góry, bo komfort obuwia nie pomoże, jeśli plecak będzie przeciążony albo zabraknie zapasowych skarpet.
Po powrocie czyszczę cholewkę miękką szczotką i letnią wodą, wyjmuję wkładki oraz suszę buty w przewiewnym miejscu. Nie stawiam ich na kaloryferze, ponieważ wysoka temperatura może osłabić klejenia i usztywnić materiały. Membranę warto utrzymywać w czystości, ale nie należy nakładać przypadkowych tłustych impregnatów, które mogą ograniczyć oddychalność.
Przeczytaj również: Softshell - kiedy naprawdę się sprawdza i jak go wybrać
Ubiór, który pasuje do tego typu obuwia
Na zmienną pogodę łączę te buty z warstwowym ubiorem. Przy chłodnym wietrze i przelotnym deszczu dobrze uzupełnia je softshell, szczególnie gdy trasa wymaga szybkiego marszu i nie chcę od razu zakładać ciężkiej kurtki przeciwdeszczowej.
Najważniejsze jest jednak dopasowanie zestawu do warunków. GORE-TEX w butach i softshell na górze nie zastąpią pełnej ochrony podczas wielogodzinnej ulewy, dlatego na dłuższy szlak zawsze zabieram dodatkową warstwę przeciwdeszczową.
Dla kogo X Ultra 5 Mid GORE-TEX będzie dobrym wyborem
Jeśli miałbym wskazać jednego odbiorcę, byłaby to osoba chodząca po polskich górach przez większą część sezonu, która chce mieć jedną uniwersalną parę na deszcz, kamienie i błoto. Model oferuje rozsądną stabilność, dobrą ochronę przed wilgocią i wystarczającą wygodę na całodniowych trasach.
Nie kupowałbym go jednak w ciemno osobie z bardzo szeroką stopą, komuś szukającemu lekkich butów wyłącznie na lato ani turyście planującemu zimowe wyprawy w wysokie góry. W pozostałych przypadkach to przemyślana konstrukcja trekkingowa, która najlepiej pokazuje swoje zalety wtedy, gdy szlak jest długi, pogoda niepewna, a podłoże zmienia się co kilka kilometrów.
